Zwarte balk of echte redactie?

Een zwarte balk zegt op zichzelf niets over de veiligheid van een document. Er zijn twee soorten, en op een scherm zien ze er precies hetzelfde uit.

Bij de eerste soort staat de tekst er nog. De balk is een extra laagje dat eroverheen is gelegd; de letters zijn nooit weggehaald. Wie het document in een ander programma opent, de tekst selecteert of de pagina kopieert, leest de oorspronkelijke inhoud alsnog.

Bij de tweede soort is de tekst eerst uit het bestand verwijderd en daarna vervangen door een balk. Er staat geen letter meer onder. De balk markeert een gat.

Deze pagina gaat over dat verschil, en over hoe je in tien seconden ziet welke van de twee je voor je hebt. Die test kun je ook loslaten op een export van deze tool.

Wat er misgaat bij de eerste soort

Een PDF is geen plaatje. De tekst op een pagina staat er als opdrachten: teken dit teken op deze plek in dit lettertype, en daarna het volgende. Een rechthoek die je eroverheen zet is een extra opdracht die later wordt uitgevoerd. De volgorde bepaalt wat je ziet, en de tekst staat er nog achter.

Dat betekent dat de inhoud op minstens drie manieren terug te halen is:

selecteren en kopiëren naar een tekstverwerker;
doorzoeken met de zoekfunctie van een lezer;
de opdrachten uitlezen met gereedschap dat de inhoud van het bestand laat zien.

In alle drie de gevallen komt de tekst eruit zoals hij erin zat. Er is geen wachtwoord voor nodig en geen bijzondere kennis. Elk programma dat een PDF kan openen, kan laten zien wat er onder de balk staat.

Hoe je het zelf controleert

De test kost tien seconden en je hebt er geen gereedschap voor nodig. Selecteer de regel onder de zwarte balk met je muis en kopieer hem naar een leeg tekstbestand. Staat de tekst er, dan is er niets verwijderd. Werkt dat niet omdat je niets kunt selecteren, probeer dan de zoekfunctie van je lezer: typ een woord dat je onder de balk vermoedt. Krijg je iets te zien, dan staat het woord nog in het bestand.

Bij een uitdraai uit een systeem gebeurt hetzelfde op een andere manier. Wordt een pagina als afbeelding aangeleverd en vervolgens met een zwart blok bedekt, dan kun je de balk soms weghalen door het contrast of de helderheid van de afbeelding te veranderen. De letters waren er altijd al; ze waren alleen donker op donker.

Hoe het wel moet: eerst weghalen, dan lakken

De enige betrouwbare manier is de tekst uit het bestand halen. Dat betekent: de opdracht die de tekst tekent splitsen, de tekens die binnen de markering vallen weglaten, en pas daarna een ondoorzichtig blok neerzetten op de plek waar ze stonden. Dat is precies wat deze tool doet — ook bij een stukje tekst midden in een regel. De rest van de pagina verschuift daarbij niet, omdat de verwijdering rekening houdt met de breedte van elk teken.

Zet de test van hierboven dus gerust op een export van deze tool. Selecteer de regel onder een balk en kopieer hem: er komt niets mee.

Er blijft dan nog één ding over dat mensen vergeten. De tekst is weg, maar het bestand vertelt nog steeds wie het gemaakt heeft en wanneer, welke software er is gebruikt en soms zelfs onder welke titel het intern bekendstond. Die verpakking — de metadata — hoort bij elke redactie verwijderd te worden. Daarover gaat de pagina metadata uit een PDF verwijderen.

En een foto dan?

Beeldpunten van een afbeelding zijn een ander verhaal. Daar kan geen tekst uit verwijderd worden, want er zit geen tekst in: het is een raster van beeldpunten. De eerlijke oplossing is een pagina met een foto volledig opnieuw opbouwen als afbeelding, met de blokken er al in gebakken. Dat is wat deze tool doet zodra een markering over een afbeelding valt, en niet nadat er een half resultaat is opgeleverd. Je krijgt daar vooraf een melding over, en het exportrapport vermeldt welke pagina's het betreft.

Wat je daarvoor inlevert, staat er ook: de tekst op zo'n pagina is daarna niet meer selecteerbaar en de opbouw die voorleesprogramma's gebruiken verdwijnt. Voor een bijlage met een kaart, een stempel of een handtekening is dat meestal de juiste ruil.

Zelf proberen

De eenvoudigste manier om te zien wat het verschil is: neem een document dat je toch niet meer nodig hebt, lak een regel, exporteer, en probeer daarna de tekst onder de balk te selecteren. Lukt dat niet, dan is de tekst echt weg. Die controle zou je moeten doen bij elk programma waarmee je gevoelige documenten deelt, en dus ook bij dit.

Veelgestelde vragen

Is de redactie echt definitief, of staat er alleen een zwart blok overheen?

De tekst wordt uit het bestand verwijderd, niet bedekt. Bij het exporteren haalt de tool de tekens die binnen een markering vallen uit de tekst van de pagina en zet er daarna een ondoorzichtig blok neer op de plek waar ze stonden. Een gewone zwarte rechthoek bovenop de tekst is iets anders: de letters blijven dan in het bestand staan en zijn met kopiëren of met een andere lezer zo weer zichtbaar.

Wat gebeurt er met gevoelige tekst in een afbeelding of een logo?

Beeldpunten van een afbeelding worden nooit herschreven. Zodra een markering over een afbeelding valt, weigert de tool de tekst te verwijderen en wordt die pagina in plaats daarvan opnieuw opgebouwd als afbeelding, met de blokken er al in gebakken. Je krijgt daar vooraf een melding over, en het exportrapport vermeldt welke pagina's opnieuw zijn opgebouwd.

Hoe weet ik dat mijn document niet verstuurd wordt?

Wat je zelf kunt zien zonder technische kennis: de tool vraagt nooit om een account, een e-mailadres of een koppeling met een opslagdienst, en er verschijnt nergens een uploadbalk. Wat je aan het eind krijgt is een bestand in je eigen downloadmap, en verder verandert er niets op je apparaat. Het rapport dat je optioneel meestuurt, vermeldt bovendien letterlijk hoeveel bytes er extern verzonden zijn: dat is nul. Wil je het kunnen aantonen aan iemand die er verstand van heeft, kijk dan bij de volgende vraag.

Redigeer een document dat echt is verwijderd

Open de tool

Je bestand blijft op je eigen apparaat. Er wordt niets verstuurd en niets opgeslagen.